(D)
ถวายดอกไม้จันทน์ ถวายความจงรักภักดี ส่งเสด็จสู่สวรรคาลัย
จิรพงศ์ เกิดเรณู - เรื่อง ศุภโชค สอนแจ้ง - ภาพ
เป็นธรรมเนียมปฏิบัติมาแต่โบร่ำโบราณที่ก่อนจัดทำพิธีฌาปนกิจศพ จะต้องมีการวางดอกไม้จันทน์ควบคู่ไปกับธูปทองเทียนทอง ด้วยเชื่อว่ากลิ่นหอมของไม้จันทน์จะส่งผู้ล่วงลับไปสู่สุคติบนสรวงสวรรค์
"ดอกไม้จันทน์" เป็นดอกไม้ประดิษฐ์ที่ทำมาจากไม้จันทน์ ไม้มงคลของไทย ซึ่งเป็นไม้สูงค่า หายาก และมีราคาแพง ในอดีตนั้นการใช้ดอกไม้จันทน์ในงานศพจึงจำกัดอยู่ในเฉพาะผู้มีตระกูลสูงเท่านั้น สามัญชนจะใช้ไม่ได้ เพราะดอกไม้จันทน์ถือเป็นของสูง เป็นของต้องห้าม
ในสมัยรัชกาลที่ 5 เนื่องจากดอกไม้จันทน์เริ่มหายากขึ้น จึงมีผู้คิดค้นประดิษฐ์ดอกไม้จันทน์เทียม โดยการนำไม้จันทน์มาทำเป็นแผ่นบางๆ นำมาเข้ารูปลักษณะคล้ายดอกไม้ชนิดต่างๆ เช่น ดอกกุหลาบ แต่รวมเรียกว่า ดอกไม้จันทน์ ใช้ในงานพิธีหลวง
ต่อมาจึงขยายการใช้ดอกไม้จันทน์เทียมในหมู่สามัญชน โดยมีรูปแบบที่เปลี่ยนไปตามแต่สมัยนิยม เพื่อเป็นการแสดงความเคารพและรำลึกถึงผู้ล่วงลับไปแล้ว และใช้กันนับแต่บัดนั้นเป็นต้นมา
วันเสาร์ที่ 15 พฤศจิกายนที่จะมาถึงนี้ เป็นวันที่ปวงชนชาวไทย จะร่วมกันถวายความจงรักภักดีส่งเสด็จสู่สวรรคาลัย สมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์ อันเป็นที่รักยิ่งของปวงชนชาวไทยทุกคน
ในงานพระราชพิธีพระราชทานเพลิงพระศพ สมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอฯ พสกนิกรชาวไทยที่ไปร่วมงานจะได้ร่วมถวายอาลัยร่วมรำลึกถึงพระกรุณาธิคุณ ในพิธีถวายดอกไม้จันทน์ เพื่อแสดงความจงรักภักดีเป็นครั้งสุดท้าย โดยทางกรุงเทพมหานครได้จัดซุ้มดอกไม้จันทน์ไว้ 8 ซุ้ม ณ บริเวณมณฑลพิธีท้องสนามหลวงและบริเวณใกล้เคียง
ประกอบด้วย บริเวณท้องสนามหลวง 4 ซุ้ม หน้าศาลหลักเมือง 1 ซุ้ม บนทางเท้าฝั่งตรงข้ามแม่พระธรณีบีบมวยผม 1 ซุ้ม และบนทางเท้าถนนราชดำเนินทั้งสองฝั่ง ฝั่งละ 1 ซุ้ม เพื่อรองรับประชาชนที่จะมาร่วมในพิธี โดยมีดอกไม้จันทน์ทั้งสิ้นจำนวน 250,000 ดอก ไว้บริการประชาชน
ป้าเป้า บัวไพร ตาลทัพ ในวัย 65 ปี มีบ้านอยู่ในชุมชนตึกแดง เขตบางซื่อ คือผู้ที่ได้รับการคัดสรรให้ทำดอกไม้จันทน์
ป้าเป้าเล่าให้ฟังว่า ตนเองได้เริ่มอาชีพการทำดอกไม้จันทน์มา 20 กว่าปีมาแล้ว หลังจากที่ได้ถ่ายทอดวิธีการทำมาจากผู้สูงอายุ ในชุมชนตึกแดงแห่งนี้ และได้ยึดอาชีพนี้เป็นอาชีพหลักในการเลี้ยงครอบครัวของป้าตั้งแต่นั้นเป็นต้นมา
"แค่ทำดอกไม้จันทน์อย่างเดียวก็ไม่มีเวลาไปทำอย่างอื่นแล้ว วันหนึ่งๆ ที่เคยทำได้มากที่สุด อยู่ที่ประมาณ 20,000 ดอก"
ป้าว่าอย่างนั้น เพราะลูกค้าของป้ามีมาจากทั่วประเทศ ตั้งแต่เชียงใหม่ เชียงราย อุดรธานี ของแก่น หนองคาย นครศรีธรรมราช ตรัง ชุมพร ฯลฯ
วิธีการทำดอกไม้จันทน์นั้น ป้าเป้าบอกว่า ถ้ามีความชำนาญแล้วนับว่าไม่ยากเลย โดยเริ่มแรกใช้กระดาษสีครีมมาอัดเป็นกลีบ ติดหนวด ธูปและเทียน ใช้ด้ายพันทั้งหมดเข้าด้วยกัน จากนั้นจึงใช้กระดาษสีดำพันที่ต้นดอกเป็นอันเรียบร้อย
ระหว่างที่อธิบาย ป้าก็สาธิตวิธีการทำให้ดูไปด้วย ชั่วเวลาไม่ถึง 2 นาที ก็ได้ดอกไม้จันทน์แล้ว 1 ดอก
ทั้งนี้ ดอกไม้จันทน์ที่ป้าเป้าทำมีด้วยกัน 2 ประเภทคือ ดอกไม้จันทน์ที่ทำมาจากกระดาษ และทำมาจากไม้จันทน์ ซึ่งราคาจะขึ้นอยู่กับความต้องการของลูกค้า กล่าวคือ ถ้าทำด้วยกระดาษราคาอยู่ที่ร้อย (ดอก) ละ 60 บาท แต่ถ้าเป็นไม้จะมีราคาอยู่ที่ร้อยละ 80 บาท
โดยมากลูกค้าจะสั่งดอกไม้จันทน์กระดาษ แต่ที่สั่งใช้ไม้จันทน์ก็มี แล้วแต่ความเชื่อของแต่ละบุคคล
"ไม้จันทน์แท้ๆ เดี๋ยวนี้ก็ยังพอมีอยู่บ้าง เมื่อก่อนแถวจังหวัดปราจีนบุรีจะมีเยอะ แต่ตอนนี้ต้องไปหาแถวอุทัยธานีโน่น บางแห่งจึงใช้ไม้โมกทำแทน"
ส่วนเรื่องสีสัน ป้าบอกว่าถ้าจะกำหนดสีจะอยู่ที่สีของเกสรมากกว่า อย่างล่าสุด ที่ร้านค้าจากจังหวัดเชียงใหม่สั่งมาระบุให้ใช้ "เกสรสีฟ้า" เพราะเป็นสีที่สมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอฯ โปรด
สำหรับงานพระราชพิธีพระราชทานเพลิงพระศพ สมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอฯ ซึ่งจะมีขึ้นในวันเสาร์ที่จะถึงนี้ ป้าเป้าบอกว่า ถือเป็นเกียรติสูงสุดในชีวิตของป้าที่มีโอกาสได้ทำงานถวายสมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอฯ โดยจะทำงานนี้อย่างดีที่สุดเท่าที่จะทำได้
"ครั้งนี้เป็นครั้งที่สองแล้วที่ทำดอกไม้จันทน์ในงานพระราชพิธี ครั้งแรกเมื่อครั้งงานพระราชทานเพลิงพระบรมศพสมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี สมเด็จย่าของชาวไทย ป้าก็ได้มีโอกาสทำดอกไม้จันทน์เพื่อใช้ในงานพระราชพิธีด้วย ตอนนั้นใช้วัสดุคือ ไม้จันทน์ เพียงอย่างเดียว ไม่ได้ใช้กระดาษเหมือนในสมัยนี้ ตอนงานสมเด็จย่า ป้าทำทั้งหมดแสนกว่าดอก" ป้าเป้าเล่าด้วยความภาคภูมิใจ
ส่วนครั้งนี้ ป้าเป้าบอกว่า ทาง กทม.สั่งโดยตรงมาที่ป้าเลย ให้ทำดอกไม้จันทน์ทั้งหมด 250,000 ดอก ซึ่งมีทั้งที่ป้าทำเองและกระจายไปให้ชาวบ้านในชุมชนตึกแดงแห่งนี้ ช่วยๆ กันทำ แต่ละคนพอทราบว่าทำดอกไม้จันทน์เพื่อถวายในพระราชทานเพลิงพระศพสมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอฯ ต่างกระวีกระวาดอาสาเข้ามาช่วยทำอย่างเต็มที่ มีตั้งแต่อายุ 15 ปีไปจนถึงอายุ 60 ปี รวมแล้วกว่า 30 คน
นี่ยังไม่นับดอกไม้จันทน์ที่ทางเขตบางพลัดมาสั่งทำไว้เช่นกัน โดยสั่งเป็นดอกไม้จันทน์ที่ทำจากกระดาษทั้งหมด
สำหรับรูปแบบของดอกไม้จันทน์ที่จะใช้ในพระราชพิธี ป้าเป้าบอกว่า ทาง กทม.ไม่ได้ระบุว่าจะต้องมีลักษณะพิเศษหรือแตกต่างจากของเดิม
"เราเริ่มทำตั้งแต่ต้นเดือนตุลาคมที่ผ่านมา ตอนนั้นเสร็จหมดแล้ว รวบรวมไว้เรียบร้อย รอส่งให้ กทม.เท่านั้นเอง" ป้าบอกพร้อมกับชี้ให้ดูดอกไม้จันทน์จำนวนมากที่วางอยู่ ใบหน้านั้นระบายยิ้มอย่างเปี่ยมสุข และบอกอีกว่า
วันที่ 15 พฤศจิกายนนี้ป้าตั้งใจไว้แล้วว่า อย่างไรก็จะต้องเป็นหนึ่งในพสกนิกรที่ไปร่วมแสดงความจงรักภักดี ร่วมส่งเสด็จฯ ที่ท้องสนามหลวงด้วยอย่างแน่นอน
อนึ่ง ประชาชนสามารถร่วมถวายดอกไม้จันทน์ได้ในวันที่ 15 พฤศจิกายน 2551 ตั้งแต่เวลา 12.30 น. พักการถวายฯ ในเวลาประมาณ 15.30 น. และจะเริ่มพิธีถวายดอกไม้จันทน์ภายหลังพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว เสด็จพระราชดำเนินกลับ จนถึงเวลา 21.00 น.
ประชาชนที่ไม่สามารถเดินทางมาร่วมพระราชพิธีฯ ที่บริเวณท้องสนามหลวงได้ ทาง กทม.ยังได้มอบหมายให้สำนักงานเขตจัดพิธีถวายดอกไม้จันทน์ตามวัดในทุกเขตของ กทม. เขตละ 1 วัด รวมทั้งสิ้น 50 วัด
สำหรับผู้อยู่ต่างจังหวัดสามารถเดินทางไปร่วมถวายดอกไม้จันทร์ได้ที่วัดต่างๆ ในทุกจังหวัด อำเภอละ 1 วัด
การเตรียมพร้อม"ดอกไม้จันทน์"
ความคืบหน้าเรื่อง "ดอกไม้จันทน์" สำหรับใช้สักการะพระศพ ในพิธีพระราชทานเพลิงพระศพ สมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์ ในขณะนี้ มีการเตรียมพร้อมกันอย่างคึกคักทั้งในส่วนกรุงเทพมหานคร และต่างจังหวัด
นายรัฐพล มีธนาถาวร รองปลัดกรุงเทพมหานคร กล่าวว่า ดอกไม้จันทน์ที่จะใช้ในพิธีพระราชทานเพลิงพระศพสมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอฯ นั้น ขณะนี้ ทาง กทม.ได้จัดเตรียมพร้อมไว้หมดแล้ว โดยมีจำนวนทั้งสิ้น 250,000 ดอก ซึ่งขณะนี้ ได้แจกจ่ายไปยังสำนักการศึกษาทั้ง 46 เขต ทั่วกรุงเทพมหานคร เพื่อนำไปเก็บรักษาไว้ ก่อนจะส่งต่อไปยังวัดที่แต่ละเขตกำหนดไว้ เพื่อให้ประชาชนได้มาร่วมประกอบพิธีในวันที่ 15 พฤศจิกายนนี้ ต่อไป
ในส่วนของจังหวัดอื่นๆ นั้น มีการเตรียมพร้อมจัดดอกไม้จันทน์ไว้ เพื่อให้ประชาชนได้ร่วมงานถวายดอกไม้จันทน์ในวันที่ 15 พฤศจิกายน แล้ว อาทิ จังหวัดอุบลราชธานี ได้เลือกวัดสุปัฎวนารามวรวิหาร ซึ่งเป็นพระอารามหลวง และมีพื้นที่กว้างขวางสามารถรองรับประชาชนที่เข้าร่วมงานได้หลายหมื่นคน ที่จะเข้าร่วมงานถวายดอกไม้ และจะมีการจัดแสดงวงดนตรีพื้นบ้าน ได้แก่ วงโปงลางของมหาวิทยาลัยราชภัฏอุบลราชธานี รวมทั้งการแสดงศิลปวัฒนธรรมของนักเรียนโรงเรียนต่างๆ และ ป.ฉลาดน้อย ศิลปินแห่งชาติ และหมอลำชื่อดังของภาคอีสาน จะแสดงสมโภชในงาน
จังหวัดตราด คัดเลือกวัดไผ่ล้อม เป็นสถานที่ถวายดอกไม้จันทน์ นอกจากนี้องค์การบริหารส่วนจังหวัดยังได้ก่อสร้างสถานที่วางพานถวายดอกไม้จันทน์อย่างสวยงามสมพระเกียรติ โดยมีเจ้าหน้าที่รับพานดอกไม้จันทน์ที่เต็มขึ้นสู่เมรุมาศตลอด
อ.เกาะสมุย จ.สุราษฎร์ธานี ได้คัดเลือกวัดประเดิม ต.หน้าเมือง เป็นสถานที่ถวายดอกไม้ ทั้งนี้ ได้มีการจัดทำซุ้มดอกไม้จันทน์ ตามแบบที่กรมศิลปากรกำหนด จัดสถานที่สำหรับพระสงฆ์แสดงพระธรรมเทศนา จัดตั้งโต๊ะหมู่ เครื่องราชสักการะและประดิษฐานพระฉายาลักษณ์ ภายในอุโบสถและจัดตั้งโต๊ะหมู่บูชา เครื่องราชสักการะและประดิษฐานพระฉายาลักษณ์ พานรับดอกไม้ รวมถึงการติดตั้งโทรทัศน์ถ่ายทอดผ่านทางโทรทัศน์ร่วมการเฉพาะกิจแห่งประเทศไทยเพื่อให้ประชาชนชมการถ่ายทอดสดพระราชพิธีจากท้องสนามหลวง ด้วย
จ.ลำพูน จัดขึ้นที่ วัดพระธาตุหริภุญชัยวรมหาวิหาร โดยจังหวัดได้มอบหมายให้สำนักงานพระพุทธศาสนาจังหวัด และสำนักงานวัฒนธรรมจังหวัดลำพูน เตรียมการด้านพิธีการ และพิธีสงฆ์ ทางด้านสำนักงานพัฒนาชุมชนจังหวัด จัดเตรียมช่อดอกไม้จันทน์ ไว้จำนวนทั้งสิ้น 1,600 ช่อ
นอกจากนั้น จังหวัดที่พร้อมสำหรับพิธีแล้ว อาทิ จังหวัดสิงห์บุรี จังหวัดนครนายก จังหวัดสระบุรี จังหวัดนครปฐม เป็นต้น |
[พฤ. 13 พ.ย. 2551 - 17:34 น.]